---
Title: Notizen über die russische Armee (1877)
Description: Engels’ Notizen über Gliederung, Kommandeure und Standorte der russischen Armee im Russisch-Türkischen Krieg 1877.
Author: Friedrich Engels
Date: 1877
URL: https://marxismo.school/archivo/marx-engels/originales/1877%20Notizen%20%C3%BCber%20die%20russische%20Armee
---


*Nach der Handschrift, MEGAdigital (MEGA² IV/25).[^lic] [Traducción al español](https://marxismo.school/archivo/marx-engels/1877%20Notas%20sobre%20el%20ej%C3%A9rcito%20ruso)*

## Notizen über die russische Armee

### Russ. Armee.

| Garde Corps. | 1. Garde Inf. Div. | 1. Kür. Div. (Petersburg) |
|---|---|---|
|  | 2. 〃 〃 〃 | 2. Kav. 〃 |
|  | 3. 〃 〃 〃 | 3. 〃 〃 |
|  | & 〃 Schützen Brig. |  |
| Grenadier Corps. | 1. Gren. Div. | 14. Kav. Div. (Lublin) |
|  | 2. 〃 〃 |  |
|  | 3. 〃 〃 |  |
|  | 4. 〃 〃 | (Kaukasus?) |
| I. Armee Corps. | 22. Inf. Div. (die Kav. Div.) | Petersburg |
|  | 24. 〃 〃 *weggelassen* | (soll bei Kalarasch) |
| II Corps. | 25. 〃 〃 | (Wilna) |
|  | 26. 〃 〃 | beim Zarewitsch angekommen |
| III Corps | 28. 〃 〃 | (Riga) |
|  | 29. 〃 〃 |  |
| IV Corps | 16. 〃 〃 | (Donau) |
|  | 30. 〃 〃 |  |
| V. Corps | 7. 〃 〃 | Radom |
|  | 8. 〃 〃 |  |
| VI. Corps | 6. 〃 〃 | Warschau |
|  | 10. 〃 〃 |  |
| VII. Corps | 15. 〃 〃 | Küste Schwarzes Meer |
|  | 36. 〃 〃 | bei *Kalarasch*. |
| VIII 〃 | 9. 〃 〃 | Donau. |
|  | 14. 〃 〃 |  |
| IX 〃 | 5. 〃 〃 | Donau |
|  | 31. 〃 〃 |  |
| X 〃 | 13. 〃 〃 | Küste. Ismail |
|  | 34. 〃 〃 |  |
| XI 〃 | 11. 〃 〃 | Donau |
|  | 32. 〃 〃 |  |
| XII 〃 | 12. 〃 〃 | Donau |
|  | 33. 〃 〃 |  |
| XIII 〃 | 1. 〃 〃 | Donau |
|  | 35. 〃 〃 |  |
| XIV 〃 | 17. 〃 〃 | Donau |
|  | 18. 〃 〃 | (& 1. Don Kos. Div.) |
| XV 〃 | 2. 〃 〃 | nach Schipkapaß |
|  | 3. 〃 〃 | 〃 Plewna |
|  | (& 8 Schützen Brig. à 4 Bat.) |  |
| XVI. Corps. | 27. Div. |  |
|  | 37. 〃 |  |
| XVII. 〃 | 23. 〃 |  |
| Ostsee | 42. 〃 | aus den |
| XVIII. 〃 | 43. 〃 | 4t Bat der |
| (Schwarzes Meer statt VII.) | 44. 〃 | Corps 7, 8, 9, 10, 11 & 12. |
| Kaukasus Armee: |  |  |
| Kaukasus | Gren. | Div. |
|  | 19. | 〃 |
|  | 20. | 〃 |
|  | 21. | 〃 |
|  | 38. | 〃 |
|  | 39. | 〃 |
|  | 41. | 〃 |
| Seit Juni: | 4. | 〃 |
|  | 40. | 〃 |

| I. Corps. | v 22. Div. |
|---|---|
|  | - 37. 〃 |
| II. 〃 | v25. 〃 |
|  | -27. 〃 |
| III. 〃 | v28. 〃 |
|  | v29. 〃 |
| IV. 〃 (detasch) | 2. 〃 |
|  | v16. 〃 |
|  | v30. 〃 |
| V. 〃 | v7. 〃 |
|  | v8. 〃 |
| VI. 〃 | -4. 〃 |
|  | v6. 〃 |
| VII. 〃 | v15. 〃 |
|  | v36. 〃 |
| VIII. 〃 | v9. 〃 |
|  | v14. 〃 |
| IX. 〃 | v5. 〃 |
|  | v31. 〃 |
| X. 〃 | v13. 〃 |
|  | v34. 〃 |
| XI. 〃 | v11. 〃 |
|  | v32. 〃 |
| XII. 〃 | v12. 〃 |
|  | v33. 〃 |
| XIII. 〃 | v1. 〃 |
|  | v35. 〃 |
| XIV. 〃 | v17. 〃 |
|  | v18. 〃 |
| XV. 〃 | 2. 〃 |
|  | 3. 〃 |
| Außer Corpsverband also. |  |
| 10. Div. |  |
| 19. 〃 |  |
| 20. 〃 |  |
| 21. 〃 |  |
| 23. 〃 |  |
| 24. 〃 |  |
| 26. 〃 |  |
| 38. 〃 |  |
| 39. 〃 |  |
| 40. 〃 |  |

| xxxxxxxxxxxxxx. |  |  |  |
|---|---|---|---|
| Am 10. Dezember ohne Neuformierung | Garde |  | 3 Div. |
|  | Gren. |  | 4 〃 |
|  | Linie |  | 40 〃 |
|  | Reserve |  | 4 〃 |
|  |  |  | 51 Div. |
| Davon | Bulgarien | 24 |  |
|  | Dobrudscha | 3. |  |
|  | Schwarzes Meer. | 4. |  |
|  | Armenien | 9. | 40 |
|  | Überschuss |  | 11. |

* * *

| H – K. Z. 10 November Bukarest; |
|---|
| In Bulgarien IV. VIII. IX. XI. XII. XIII. XIV. |
| à 2 Div ; 2. 3. 26. & 2 Gren. Div. & 3 Garde D. |
| = 22 Div. |

* * *

| Vertheilung nach Plewna Fall: |
|---|
| Garde & Gren. (5 Div.) Gurko. |
| Skobeleff hat 2. & 16. Div. geht zur Balkan Schipka Armee (3. & 24. Div.) Rest zum Zarewič |

## Notizen über die russische Donau-Armee

### Donau Armee.

| 4. Corps (Minsk) General Zotoff |  |  |
|---|---|---|
| 16. Inf. Div. | 1. Brigade | 61. & 62. Infanterie Regiment |
|  | 2. 〃 | 63. & 64. 〃 〃 |
| 30. 〃 | 1. 〃 | 117. & 118. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 119. & 120. 〃 〃 |
| 4 Cav. Div. | 1. Br. | 4 Hus. & 4 Ulanenregiment |
|  | 2. 〃 | 4 Dr. & 4 Don Kosakenregiment |

| 7. Corps Fürst Barclay de Tolly; Weimarn G. L. |  |  |
|---|---|---|
| 15. Inf. Div. | 1. Brig.: | 57. & 58. Infanterie Regiment |
|  | 2. 〃 : | 59. & 60. 〃 〃 |
| 36. 〃 〃 | 1. 〃 : | 141. & 142. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 : | 143. & 144. 〃 〃 |
| 7. Cav. Div. | 1. 〃 | 7. Dr. & 7 Ulanenregiment |
|  | 2. 〃 | 9. Hus. & 7 Don Kosakenregiment |

| 8. Corps. General Lt. Radetzky |  |  |
|---|---|---|
| 9. Inf. Div. Gm? Mirsky | 1. Brig. | 33. & 34. Inf. Regiment |
|  | 2. 〃 | 35. & 36. 〃 〃 |
| 14. 〃 〃 Gm Dragomirow | 1. 〃 | 53. & 54. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 55. & 56. 〃 〃 |
| 8. Cav. Div. | 1. 〃 | 8. Dr. & 8. Ulanenregiment |
|  | 2. 〃 | 8 Hus. & 8. Don Kosakenregiment |

| 9. Corps. Baron Krüdener Gen. Lt. |  |  |
|---|---|---|
| 5. Inf. Div. | 1. 〃 | 17. & 18. Inf. Reg. |
|  | 2. 〃 | 19. & 20. 〃 〃 |
| 31. 〃 〃 | 1. 〃 | 121. & 122. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 123. & 124. 〃 〃 |
| 9. Kav. Div. | 1. 〃 | 9. Dr. & 9. Ulanenregiment |
|  | 2. 〃 | 9. Hus. & 9. Don Kosakenregiment |

| 10. Corps. G. L. Prinz Woronzow |  |  |
|---|---|---|
| 13. Inf. Div. | 1. 〃 | 49. & 50. Infanterie Regiment |
|  | 2. 〃 | 51. & 52. 〃 〃 |
| 34. 〃 〃 | 1. 〃 | 133. & 134. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 135. & 136. 〃 〃 |
| 10. Cav. Div. | 1. 〃 | 10. Dr. & 10. Ulanenregiment |
|  | 2. 〃 | 10. Hus. & 10. Don Kosakenregiment |

| 11. Corps. G. L. Fürst Schachowskoi |  |  |
|---|---|---|
| 11. Inf. Div. | 1. 〃 | 41. & 42. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 43. & 44. 〃 〃 |
| 32. 〃 〃 | 1. 〃 | 125. & 126. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 127. & 128. 〃 〃 |
| 11. Kav. Div. | 1. 〃 | 11. Dr. & 11. Ulanenregiment |
|  | [2. 〃] | 11. Hus. & 11. Don Kosakenregiment |

| 12. Korps. G. L. Wannowski |  |  |
|---|---|---|
| 12. Inf. Div. | 1. 〃 | 45. & 46. Infanterie Regiment |
|  | 2. 〃 | 47. & 48. 〃 〃 |
| 33. 〃 〃 | 1. 〃 | 129. & 130. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 131. & 132. 〃 〃 |
| 12. Kav. Div. | 1. 〃 | 12. Dr. & 12. Ulanenregiment |
|  | 2. 〃 | 12. Hus. & 12. Don Kosakenregiment |

| 13. Korps. G. L. Hahn |  |  |
|---|---|---|
| 1. Inf. Div. | 1. Br. | 1. & 2. Infanterie Regiment |
|  | 2. 〃 | 3. & 4. 〃 〃 |
| 35. Inf. Div. | 1. 〃 | 137. & 138. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 139. & 140. 〃 〃 |
| 13. Kav. Div. | 1. 〃 | 13. Hus. & 13. Ulanenregiment |
|  | [2. 〃] | 13 Dr. & 13 Don Kosakenregiment |

| 14. Corps: G. L. Zimmermann. |  |  |
|---|---|---|
| 17. Inf. Div. | 1. Br. | 65. & 66. Infanterie Regiment |
|  | 2. 〃 | 67. & 68. 〃 〃 |
| 18. 〃 〃 G. L. Karzoff | 1. 〃 | 69. & 70. 〃 〃 |
|  | 2. 〃 | 71. & 72. 〃 〃 |
| 14. Kav. Div. ? | 1. 〃 | ? |

* * *

| 12. Corps (Graf Wladimir) | gegen | Rustschuk |
|---|---|---|
| 9. 〃 | 〃 | Nikopolis |
| 8. 〃 & 11. Corps (Großfürst Nikolaus) | 〃 | den Balkan |
| 4. 〃 | Reserve |  |
| 14. 〃 Zimmermann | Dobrudscha |  |

* * *

Telegramm 9 Juli:

| 8. 9. 13. bei Sistova über die Donau. |  | 4. folgt |
|---|---|---|
| 11. & 12. gegenüber Rustschuk-Silistria |  | 14. Dobrudscha |
| 7. Odessa |  | 10. Krim |

* * *

Forbes, Obertenik 15/7:

- Geg. Balkan: VIII. XI. (& 5. Div. IX. (?)) Gurchos Avantgarde ca. 15 000 Mann ( ?)
- Geg. Rustschuk: XII. Geg. Nikopoli IX.
- In der Dobrudscha XIV. & 16. Div. IV. in der Dobrudscha – 30. Div. zwischen Bukarest & Giurgewo

5. Corps soll in Walachei sein 12. & 13. geg. Rustschuk. Eine Div. des 7. Corps soll in Dobrudscha sein.

* * *

Stand. Russ. Hauptquartier 8/7:

- Geg. Balkan VIII. & IX. Geg. Rustschuk XII. & XIII. Czarewitsch Geg. Walachei IX. & IV.
- In der Dobrudscha XIV. In Odessa VII., Krim X.

Am 22. Juli II. Corps bei Ginsgero

- 30 Div. (IV) Plevna – 9 Corps
- 16 Div. (IV) 2. Aug. in Simnitza.
- 2. & 3. Div. soll in Rum. sein.

Kölnische Zeitung 6/8/77. Russ. Haupt Korps, V Corps in Rumänien, der größte Theil des II. & X. & Theile des VII. Corps.

Bei Ajaslar 25 August fochten Regimenter No. 1 & 2 (XIII) 5 (?) 71 (XIV) 132 (XII) & 135 (X).

* * *

| die Russen, | 24 Div. Inf.: | 9 Plevna | 9 Lom | 3 Balkan | 3 Dobrudscha |
|---|---|---|---|---|---|
| die Rumänen | 12 〃 Kav. | 5 〃 | 4 〃 | 1 〃 | 2 〃 |

---

[^lic]: Text nach MEGAdigital (Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften), MEGA² IV/25, Lizenz CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/); der editorische Apparat der MEGA ist nicht wiedergegeben.
